La central nuclear de Lemoiz y la formación del ecologismo vasco (1972-1987): conservacionismo, nacionalismo e izquierda heterodoxa

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Argitaratua 2026-02-03
Martí Serra Riera

Laburpena

Lemoizko proiektu nuklearraren inguruko gatazka zer faktorek bihurtu zuten Euskadin Trantsizioko funtsezko elementu aztertzen du artikulu honek, eta nola gatazka hura euskal ekologismoa sortzeko geroago etorriko zen prozesua ulertzeko elementu nagusia izan zen. Horretarako, alde batetik, mugimendu antinuklearraren sorreran, haren fase desberdinetan, hainbat erakunderen bitartez parte hartu zuten pentsamendu korronteak aztertzen ditu. Bestetik, Lemoizko gatazka 1982ko luzamenduarekin amaitu ostean, mugimendu antinuklearraren jatorri ideologiko horiek 80ko hamarkadan euskal ekologismoaren sortze prozesuan oinarrizkoak izan zirela azaltzen du. Hori guztia Euskadiko mugimendu antinuklearraren eta euskal ekologismoaren eraketa prozesuaren berezitasunak eta partekatutako elementuak baloratzeko aukera ematen diguten antzeko beste mugimendu batzuekin batera kokatzen da.

Abstract 19 | PDF (Español (España)) Downloads 37 XML (Español (España)) Downloads 2

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Keywords

ekologismoa, antinuklearra, ingurumen gatazka, kontserbazionismoa, nazionalismoa, ezker heterodoxoa

References
ADAIR, Stephen, «The origins of the protest movement against nuclear power», Political opportunities, Social Movements, and Democratization, 23, 2001, pp. 145-178.

ALLENDE LANDA, José, La alternativa nuclear. Después de Fukushima, Erein, Donostia, 2011.

BARCA, Stefania y DELICADO, Ana: «Anti-Nuclear Mobilisation and Environmentalism in Europe: A View from Portugal (1976–1986) » Environment and History, 22, 2016, pp. 497-520.

BÁRCENA HINOJAL, Iñaki; IBARRA GÜELL, Pedro; y ZUBIAGA GARATE, Mario, Nacionalismo y ecología. Conflicto e institucionalización en el movimiento ecologista vasco, Los libros de la catarata, Madrid, 1995.

COLE, Alistair y DOHERTY, Brian: «Pas comme les autres – the French Greens at the crossroads», en RICHARDSON, Dick y ROOTES, Chris (Eds.): The Green Challenge. The development of Green parties in Europe, Routledge, London-New York, 1995, pp. 33-48.

COMISIÓN DE DEFENSA DE UNA COSTA VASCA NO NUCLEAR, ¿Hacia una costa vasca nuclear? (El caso de Lemoniz), Comisión de Defensa de una Costa Vasca No Nuclear, Bilbao, 1977.

COMISIÓN DE DEFENSA DE UNA COSTA VASCA NO NUCLEAR, La controversia nuclear. Lemoniz. Ediciones Vascas, San Sebastián, 1981.

ENADEN BEGIAK ELKARTEA, La confrontación nuclear en Euskadi. Lemoiz. Comisión de Defensa de una Costa Vasca No Nuclear. Informe IV, Enaden Begiak Elkartea y Txalaparta, S.L., 2022.

ESTEBARANTZ GONZÁLEZ, Juantxo, Los pulsos de la intransigencia. Lemoiz. Leitzaran. Itoiz, Muturreko Burutazioak, Bilbao, 2009.

FRANKLAND, E. Gene: «The rise, fall and recovery of Die Grünen», en RICHARDSON, Dick y ROOTES, Chris (Eds.): The Green Challenge. The development of Green parties in Europe, Routledge, London-New York, 1995, pp. 17-33.

GONZÁLEZ PORTILLA, Manuel (Dir.), Nacimiento y Desarrollo de la Ciudad Industrial. Leioa. De la sociedad tradicional a la sociedad posindustrial (1880-2000), Euskal Herriko Unibertsitatea, Bilbao, 2010.

HOFMANN, Anna Catharina, Una modernidad autoritaria. El desarrollismo en la España de Franco (1956-1973), Universitat de València, València, 2023.

JOPPKE, Christian, Mobilizing against nuclear energy: A comparison of Germany and the United States, University of California Press, Berkley, 1993.

LÓPEZ ROMO, Raúl, Años en claroscuro. Nuevos movimientos sociales y democratización en Euskadi (1975-1980), Euskal Herriko Unibertsitateko, Bilbao, 2011.

LÓPEZ ROMO, Raúl, Euskadi en duelo. La central nuclear como símbolo de la transición vasca, Fundación 2012 Fundazioa, Vitoria-Gasteiz, 2012.

LÓPEZ ROMO, Raúl: «Lo puro frente a lo contaminado: la absolutización política en la Euskadi de la transición», en LANERO TÁBOAS, Daniel (Coord.): Por surcos y calles: movilización social e identidades en Galicia y País Vaco (1968-1980), Catarata, Madrid, 2013, pp. 173-211.

LÓPEZ ROMO, Raúl, Informe Foronda. Los contextos históricos del terrorismo en el País Vasco y la consideración social de sus víctimas. 1968-2010, Instituto de Historia Social Valentín de Foronda, Vitoria-Gasteiz, 2014.

LÓPEZ ROMO, Raúl y LANERO TÁBOAS, Daniel: «Antinucleares y nacionalistas. Conflictividad socioambiental en el País Vasco y la Galicia rurales de la Transición», Historia contemporánea, 43, 2011, pp. 749-778.

MARKHAM, William T.: «Networking Local Environmental Groups in Germany: the Rise and Fall of the Federal Alliance of Citizens’ Initiatives for Environmental Protection (BBU)», Environmental Politics, 14/5, 2005, pp. 667-685.

MATA LÓPEZ, José Manuel, El nacionalismo vasco radical. Discurso, organización y expresiones, Servicio Editorial Universidad del País Vasco, Bilbao, 1993.

MELUCCI, Alberto, Nomads of the present. Social movements and individual needs in contemporary history, Century Hutchinson, London, 1989.

MILDER, Stephen: «Between Grassroots Activism and Transnational Aspirations: Anti-Nuclear Protest from the Rhine Valley to the Bundestag, 1974-1983», Historical Social Research, 39/1, 2014, pp. 191-211.

OLARAN SUSTATXA, Juan Luís, El contubernio nuclear, Lemoiz, Arabera, Vitoria-Gasteiz, 2010.

PASCUAL LIZARRAGA, Jakue, Movimiento de resistencia. Años 80 en Euskal Herria. Contexto, crisis y punk, Txalaparta, Tafalla, 2015.

RIECHMANN FERNÁNDEZ, Jorge, ¿Problemas con los frenos de emergencia? Movimientos ecologistas y partidos verdes en Holanda, Alemania y Francia, Editorial Revolución, Madrid, 1991.

RUBIO-VARAS, Mar y MUÑOZ-DELGADO, Beatriz, «Energía en Transición», en DE LA TORRE, Joseba y RUBIO-VARAS, Mar (Eds.): Economía en Transición. Del tardofranquismo a la democracia, Marcial Pons, Madrid, 2022, pp. 75-108.

SUTTON, Philip, Explaining environmentalism. In search of a new social movement, Ashgate, Aldershot, 2000.

URDANGARIN ALTUNA, Carmelo; SALEGI AIZPURUA, Pako; e IZAGA REINER, José Mari, Historia del movimiento ciudadano contrario a la central nuclear de Deba, Edición de los autores, Deba, 2016.

VRIGNON, Alexis: «Écologie et politique dans les années 1970. Les Amis de la Terre en France», Vingtième Siècle. Revue d'histoire, 113/1, 2012, pp. 179-190.
Atala
Dossier