Ba al dago ekintza sindikalik sindikatuez harago? Euskal Herriko Unibertsitateko Prekarioen Koordinadoraren esperientzia (2023-2024)
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Joseba Permach
Eki Etxebarria
Jon Azkune
Iñaki Zaldua
Mireia Irazola
Irati Ayesta
Laburpena
2023-2024 ikasturtea liskartua izan zen Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) irakasle eta ikertzaileentzat. Izan ere, 2006tik ikusten ez zen protestaldiak baldintzatu zuen unibertsitateko egunerokotasuna. Lan gatazketan ohikoa izaten denez, sindikatuek parte hartze nabarmena izan zuten. Hala ere, sindikatuak zailtasun estrukturalak bizi dituzte zenbait sektoreetara heltzeko, batik bat unibertsitateko irakasle prekarioetara. Sindikatu konbentzionalaren hutsune horietatik sortzen dira sindikalismo egiteko modu berriak, betiko sindikatuez harago doana, “sindikalismo interstizial” moduan izendatu dezakeguna. Ikerketa honetan, 2023-2024ko ikasturteko protestaldian EHUko Prekarioen Koordinadorak izandako ekimena izan dugu aztergai, ekintza sindikalaren akuilu moduan jardun zuena. Horretarako, gizarte mugimenduen teoriaren Agenda Klasikoa erabiliko dugu azterketarako, ekintza kolektiboa ulertzeko lau elementu bereizten: aukera politikoen egitura, protestarako errepertorioa, antolaketarako bitartekoak, aliantzak eta markoak. Azkenik, protestaldi honek unibertsitatean izandako emaitzak ikusiko ditugu.
Nola aipatu
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ekintza kolektiboa, Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU), prekarietatea, sindikalismo interstiziala, unibertsitate irakasle eta ikertzaileak
Almond, Gabriel eta Verba, Sidney (1970) La cultura cívica. Madril: Foessa.
Barranco, Oriol, Alós, Ramón eta Molina, Oscar (2022) “Innovar para representar: Trabajadores con dificultades de representación colectiva y estrategias sindicales en España”, Cuaderno de relaciones laborales, 40(1), 115-137. https://dx.doi.org/10.5209/crla.77452
Benford, Robert D. eta Snow, David A. (2000) “Framing Processes and Social Movements: An Overview and Assessment”, Annual Review of Sociology, 26(1), 611-639. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.26.1.611
Bigi, Maëlezig, Cousin Olivier, Méda, Dominique, Sibaud, Laetitia eta Wievorka Michel (2015) Travailler au XXIe siècle: Des salariés en quête de reconnaissance. Paris Robert Laffont.
Clark, Tom, Foster, Liam, Sloan, Luke eta Bryman, Alan (2021) Bryman’s social research methods (6. ed.). Oxford: Oxford University Press.
Dalton, Russell (1988) Citizen Politics in Western Democracies. Chatman. NJ: Chatman House.
Della Porta, Donattella eta Diani, Mario (2011) Los movimientos sociales. Madril: Editorial Complutense.
Diani, Mario (2019) “Unions as social movements or unions in social movements?”, in Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (eds.), Social movements and organized labour: Passions and interests. Londres: Routledge, 43-65.
EHU (2025, Maiatzaren 6a) “Arduraldi osoko irakasleen ordezkapenak lanaldi osora egingo dira”, Errektoretzaren berripapera. https://www.ehu.eus/eu/2025-maiatza
EHUko 1.142 irakasle eta ikertzaile (2023, Irailaren 11a) “EHUn 'irakaskuntza eta ikerkuntza bikaintasuna’ hilean 800 eurogatik?”, in Argia. https://www.argia.eus/albistea/ehun-irakaskuntza-eta-ikerkuntza-bikaintasuna-hilean-800-eurogatik
EHUko Prekarioen Koordinadora [@EHUPrekarioKoor] (2023, Irailaren 27a) Hezkuntza batzordean agerraldia [Txioa]. X. https://x.com/EHUPrekarioKoor/status/1707140013597888514
EHUko Prekarioen Koordinadora [@EHUPrekarioKoor] (2024, Maiatzaren 8a) "Las palabras del Secretario de Estado de Ciencia, Innovación y Universidad han puesto de manifiesto la lectura restrictiva y errónea de la UPV/EHU que desde @EHUPrekarioKoor hemos denunciado desde el principio" [txioa], X. https://x.com/EHUPrekarioKoor/status/1796553536521818462
Elorrieta, Jose (2012) Renovación sindical. Una aproximación a la trayectoria de ELA. Tafalla: Txalaparta.
Elorrieta, Jose (2017) Una mirada sindical contracorriente: Clase, territorio y nuevas alianzas. Bartzelona: Icaria.
Entman, Robert M. (1993) “Framing: Toward Clarification of a Fractured Paradigm”, Journal of Communication, 43(4), 51-58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
Etxebarria, Eki eta Larrinaga, Ane (2024) “Trade union renewal against a background of national conflict: the strategies of the trade unions ELA and LAB in the Basque country (1976–2008)”, Labor History, 66(2), 261-278. https://doi.org/10.1080/0023656X.2024.2378014
Eusko Jaurlaritza (2023, Urriaren 18a) “Jokin Bildarratzek 2023-2026 aldirako Unibertsitate Sistemaren Plana aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean”, Irekia. https://www.irekia.euskadi.eus/es/news/88883-jokin-bildarratz-presenta-plan-del-sistema-universitario-2023-2026-parlamento-vasco
Fairbrother, Peter (2008) “Social Movement Unionism or Trade Unions as Social Movements”, Employ Respons Rights J, 20, 213-220. https://doi.org/10.1007/s10672-008-9080-4
Fernández de Lucio, Iñigo (2023, Irailaren 17a) “Eva Ferreira - Rectora de la UPV/EHU: ‘Tenemos que formar a los alumnos para empleos que somos incapaces de atisbar’”, El Correo Español. https://www.elcorreo.com/sociedad/educacion/formar-alumnos-empleos-incapaces-atisbar-20230917002430-nt.html
Ferreira, Maialen (2023, Urriaren 11a) “En el barco de la precariedad: profesores e investigadores de la Universidad pública vasca llevan su primera huelga al agua”, ElDiario.es. https://www.eldiario.es/euskadi/barco-precariedad-profesores-e-investigadores-universidad-publica-vasca-llevan-primera-huelga-agua_1_10591455.html
Ferreira, Maialen (2024, Azaroaren 21a) “Eva Ferreira, rectora de la UPV/EHU: ‘Hay 40 personas con contratos precarios. El problema tiene la dimensión que tiene’”, ElDiario.es. https://www.eldiario.es/euskadi/eva-ferreira-rectora-upv-ehu-hay-40-personas-contratos-precarios-problema-dimension_128_11841076.html
Goffman, Erving (2006) Frame analysis: Los marcos de la experiencia. Madril: Centro de Investigaciones Sociológicas.
González Ramos Ana Mª, Conesa Carpintero, Ester eta Vayreda i Duran, Agnès (2016) “El impacto de las prácticas neo-gerencialistas en las trayectorias científicas de hombres y mujeres en tiempos de crisis”, Investigaciones Feministas, 7(2), 67-87. https://doi.org/10.5209/INFE.52882
Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (2019) “Passions, interests and the need to survive,” in Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (Eds.), Social movements and organized labour: Passions and interests. Londres: Routledge, 1-21.
Gumbrell McCormick, Rebecca eta Hyman, Richard (2018) Trade Unions in Western Europe. Hard Times, Hard Choices. Oxford: Oxford University Press.
Hyman, Richard (2001) Understanding European Trade Unionism: Between market, class and society. Londres: SAGE. https://doi.org/10.4135/9781446217139
Kietschelt, Herbert (1986) “Political Opportunity Structures and Political Protest: Anti-Nuclear Movements in Four Democracies”, British Journal of Political Science, 16, 57-85.
Kriesi, Hanspeter (1995) “The Political Opportunity Structure of New Social Movements: Its Impact on Their Mobilization”, in Jenkins, J. Craig eta Bert Klandermans, Bert (eds.) The Politics of Social Protests, Minneapolis, MI/Londres: University of Minnesota Press/UCL Press, 167-198.
Kuypers, Jim A. (2009) Rhetorical criticism: Perspectives in action. Lanham: Lexington Books
Lakoff, George (2004) Don’t Think of an Elephant!: Know Your Values and Frame the Debate: The Essential Guide for Progressives. New York: Chelsea Green Publishing Company
Las Heras, Jon eta Rodríguez, Lluis (2020) “Striking to Renew: Basque Unions’ Organizing Strategies and Use of the Strike-Fund”, British Journal of Industrial Relations, 59(3), 669–700. https://doi.org/10.1111/bjir.12582
Marauri, Iñigo (2006, Apirilaren 4a) “La huelga del hartazgo”, El País. https://elpais.com/diario/2006/04/04/paisvasco/1144179613_850215.html
Martín Artiles, Antonio (2021) “Digitalización del trabajo: proto sindicalismo y cuasi-unionismo post-pandémico”, Anuario IET De Trabajo Y Relaciones Laborales, 7, 9–32. https://doi.org/10.5565/rev/aiet.91
Mathers, Andy, Upchurch, Martin eta Taylor, Graham (2019) “Social movement theory and trade union organising”, in Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (eds.), Social movements and organized labour: Passions and interests. Londres: Routledge, 22-42.
Mattoni, Alice (2018) “Conflict, competition and collaboration in the realm of labour: Trade unions and precarious workers in Italy”, in Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (eds.), Social movements and organized labour: Passions and interests. Londres: Routledge, 171-192.
Mc Adam, Doug, Tarrow, Sidney eta Tilly, Charles (2005) Dinámica de la contienda política. Barcelona: Editorial Hacer.
McCombs, Maxwell E. eta Shaw, Donald L. (1972) “The agenda- setting function of mass media”, Public Opinion Quarterly, 36(2), 176-187. https://doi.org/10.1086/267990
NTM / EFE (2023, Urriaren 16a) “Bildarratz pide una moratoria en el sistema de sustituciones de profesores universitarios”. Deia. https://www.deia.eus/actualidad/sociedad/2023/10/16/bildarratz-pide-moratoria-sistema-sustituciones-7390111.html
Ordezko EHU (2024, Otsailaren 29a) Prekarietatearen aurpegiak [Bideoa]. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=07pDhGeGLuA
Pilati, Katia eta Perra, Margherita S. (2022) “Economic and political strikes: A social movement unionism hypothesis”, Socialism and Democracy, 36(1-2), 39-63. https://doi.org/10.1080/08854300.2022.2253073
Prekarioen koordinadora (2023) PREKARIOAK GREBARA #U11GrebaEHU [Bideoa]. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=9ujWgoQqzng
Prieto, Carlos (2024) Las metamorfosis del trabajo y de la relación salarial. Madril: Catarata.
Roca, Beltrán eta Martín-Díaz, Emma (2017) “Solidarity Networks of Spanish Migrants in the UK and Germany: The Emergence of Interstitial Trade Unionism”, Critical Sociology, 43(7-8), 1197-1212. https://doi.org/10.1177/0896920516645659
Rucht, Dieter (1994) Modernieserung und Soziale Bewegungen. Frankfurt am Main: Campus.
Rucht, Dieter (1995) “Parties, Associations and Movements As Systems of Political Interest Intermediation”, in Thesing, Josef eta Hofmeister, Wilhelm (eds.), Political Parties in Democracy. Sankt Augustin: Konrad-Adenauer-Stiftung, 103-125.
Scott, W. Richard (1981) Organizations: Rational, Natural and Open System. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Sierra, Galder (2018) Euskal Protestaldia eta Demokratizazioa: Diskurtsoak eta Ekintza Kolektiboa ‘Lizarra-Garaziko’ kasuan (1995-2000) (Doktore Tesia). UPV/EHU, Euskal Herria. http://hdl.handle.net/10810/32448
Sola, Jorge (2018) “La invisibilización de la clase trabajadora”, in Tarín, Adrán eta Rivas, José Manuel (eds.), La clase trabajadora. ¿Sujeto de cambio en el siglo XXI?. Madril: Siglo XXI, 103-122.
Tapia, Maite eta Alberti, Gabriella (2019) “A toolkit of tactics or a strategic orientation? A critical assessment in the field of migrant workers campaigns”, in Grote, Jurgen R. eta Wagemann, Claudius (eds.), Social movements and organized labour: Passions and interests (pp. 109-127). Routledge.
Tarrow, Sidney (1997) El poder en movimiento. Los movimientos sociales, la acción colectiva y la política. Madrid: Alianza.
Tattersall, A. (2005) “There is power in coalition: a framework for assessing how and when union-community coalitions are effective and enhance union power”, Labour & Industry: a journal of the social and economic relations of work, 16(2), 97-112.
Tilly, Charles (1978) From Mobilization to Revolution. Reading, MA: Addison-Wesley.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Los autores que publican en la revista "Lan Harremanak" lo hacen de acuerdo con los siguientes términos:
1. Los autores conservan los derechos de autor de sus trabajos, cediendo a la revista "Lan Harremanak" el derecho a la primera publicación de su artículo.
2. La editorial UPV/EHU Press es copropietaria de los derechos de autor, con el fin de proteger el uso legítimo del artículo publicado y el cumplimiento de los términos CC.
3. Los artículos publicados están sujetos a una licencia CC-BY de Creative Commons (a menos que se indique lo contrario) que permite a terceros compartir el artículo, con la condición de que se especifique el autor y la fuente cuando se reproduce el material.
4. Los autores pueden celebrar otros acuerdos de licencia no exclusivos con respecto a la versión publicada de su trabajo (por ejemplo, depositarlo en un repositorio institucional o volver a publicarlo como un volumen monográfico), siempre que el autor y la fuente reciban el crédito apropiado.
5. La difusión de los artículos enviados a través de Internet está permitida y recomendada (por ejemplo, en repositorios institucionales y/o en la página web del investigador), tanto antes como durante el proceso de envío, ya que esto puede generar diálogos interesantes y también aumentar las citas a la eventual publicación.
https://orcid.org/0000-0002-1687-2781