Idatziaren eragina ahoskeran: hizkera-mailaren araberako aldakortasuna euskaran
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Laburpena
Artikulu honetan euskararen ahoskera-aldakortasuna aztertzen da, hizkera-mailaren arabera. Helburua da idatziak aldakortasun horretan duen eragina ikertzea. Horretarako, Fonologia Naturala marko teorikotzat hartuta, Ikaztegieta (Gipuzkoa) eta Baigorriko (Behe Nafarroa) euskal hiztun batzuen bi hizkera-mailatako ahozko jardunak bildu eta aztertu dira. Emaitzek erakusten dute hiztunek, bereziki hizkera-maila jasoetan, letrak hartzen dituztela maiz ahoskatzeko oinarritzat eta, horrela, idatzi bezala irakurtzeko joera nagusitzen dela, letren interpretazioa euskararen fonologia kontuan izan gabe eginda. Horrela, ondorioztatzen da idatzi bezala irakurtzeko joera indartsua dela euskal hiztunen artean eta hizkera-mailaren araberako ahoskera aldakortasuna baldintzatzen duen eragile emankorra dela.
Aipuak nola egin
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Beinhoff, Bettina. 2013. Perceiving identity through accent: Attitudes towards non-native speakers and their accents in English. Berna: Peter Lang.
Carbó, Carme, Joaquim Llisterri, María Jesús Machuca, Carme de la Mota, Montserrat Riera & Antonio Ríos. 2003. Estándar oral y enseñanza de la pronunciación del español como primera lengua y como lengua extranjera. Estudios de Lingüística. Universidad de Alicante (ELUA) 17. 161-179.
Cestero, Ana María & Florentino Paredes. 2018. Creencias y actitudes hacia las variedades cultas del español actual: el proyecto PRECAVES XXI. Boletín de Filología 53(2). 11-43. https://doi.org/10.4067/S0718-93032018000200011
Coulmas, Florian. 2003. Writing systems: An introduction to their linguistic analysis. Cambridge: Cambridge University Press.
Donegan, Patricia. 1993. On the phonetic basis of phonological change. In Charles Jones (arg.), Historical linguistics: Problems and perspectives, 98-130. Londres: Longmans.
Donegan, Patricia & Geoffrey Nathan. 2015. Natural Phonology and sound change. In Patrick Honeybone & Joseph Salmons (arg.), The Oxford handbook of historical phonology, 431-449. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199232819.001.0001
Donegan, Patricia & David Stampe. 1979. The study of Natural Phonology. In Daniel A. Dinnsen (arg.), Current approaches to phonological theory, 126-173. Bloomington: Indiana University Press.
Donegan, Patricia & David Stampe. 2004. Rhythm and synthetic drift of Munda. In Rejendra Singh (arg.), The yearbook of South Asian languages and linguistics 2004, 3-36. Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
Donegan, Patricia & David Stampe. 2009. Hypotheses on Natural Phonology. Poznan Studies in Contemporary Linguistics 45(1). 1-31. https://doi.org/10.2478/v10010-009-0002-x
Durand, Jacques. 2014. Corpora, variation, and phonology: An illustration from French liaison. In Jacques Durand, Ulrike Gut & Gjert Kristoffersen (arg.), The Oxford handbook of corpus phonology, 240-264. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199571932.001.0001
Euskaltzaindia. 1998. Euskara Batuaren Ahoskera Zaindua. Euskera 43(2). 485-490.
Fougeron, Cécile & Caroline L. Smith. 1993. French. Journal of the International Phonetic Association 23(2). 73-76.
Garrett, Peter. 2010. Attitudes to language. Cambridge: Cambridge University Press.
Gil Fernández, Juana. 2007. Fonética para profesores de español: De la teoría a la práctica. Madril: Arco Libros.
Harmer, Jeremy. 2007. Teaching pronunciation. In The practice of English language teaching, 248-264. Londres: Pearson Education Limited.
Haugen, Einar. 1966. Dialect, language, nation. American Anthropologist 68. 922-935.
Hualde, José Ignacio. 2014. Los sonidos del español. Cambridge: Cambridge University Press.
Jauregi, Oroitz. 2007. Euskararen silaba: egitura eta historia. Gasteiz: EHUko doktoretza-tesia. http://www.euskara.euskadi.net/appcont/tesisDoctoral/PDFak/Oroitz_Jauregi_TESIA.pdf (2026/02/09).
Marin, Julia. 2015. Esatearen ederra. Agertokitik ikasgelara. Euskera 60(2). 451-476. https://doi.org/10.59866/eia.v60i2.128
Mitxelena, Koldo. 1990 [1961]. Fonética Histórica Vasca (ASJUren Gehigarriak 4). Donostia: Gipuzkoako Foru Aldundia.
Montgomery, Martin. 2008. Language and situation: Register. Langage et société 124(2). 89-93. https://www.cairn.info/revue-langage-et-societe-2008-2-page-89.htm (2026-02-09).
Oñederra, Miren Lourdes. 1994. Ahoskera araupetzeaz II. Euskera 39(2). 1589-1605.
Oñederra, Miren Lourdes. 2002. Palatalization revisited: bustidura adierazgarriaren estatusaz ohar batzuk. In Xabier Artiagoitia, Patxi Goenaga & Joseba Andoni Lakarra (arg.), Erramu boneta: Festschrift for Rudolf P. G. de Rijk (ASJUren Gehigarriak 44), 499-509. Bilbo: EHU. https://doi.org/10.1387/asju.9027
Oñederra, Miren Lourdes, Agurtzane Elordui, Irantzu Epelde, Pilartxo Etxeberria, Oroitz Jauregi & Jasone Salaberria. 2015. Euskaltzaindiaren Ahoskera batzordearen txostena (Ahoskerak axola du). Euskera 60(2). 499-531. https://doi.org/10.59866/eia.v60i2.130
Pacagnini, Ana María. 2017. La enseñanza de la Fonética y la Fonología en la clase de ELSE. SIGNOS ELE 11. 1-4.
Pourhosein, Abbas. 2016. English pronunciation instruction: A literature review. International Journal of Research in English Education 1(1). 1-6. http://ijreeonline.com/article-1-21-en.html (2026/02/09).
Rindal, Ulrikke. 2013. Meaning in English: L2 attitudes, choices and pronunciation in Norway. Oslo: Osloko Unibertsitateko doktoretza-tesia.
Sapir, Edward. 1949 [1921]. Language: An introduction to the study of speech. New York: Harcourt, Brace and Company.
Stampe, David. 1969. The acquisition of phonetic representation. In Robert I. Binnick, Alice Davidson, Georgia M. Green & Jerry L. Morgan (arg.), Papers from the fifth regional meeting of the Chicago Linguistic Society, 443-454. Chicago: Chicago Linguistic Society.
Stampe, David. 1979. A dissertation on Natural Phonology. New York: Garland Publishing Company.
Urreta, Irati. 2020. Euskararen ahoskera hizkera-maila ezberdinetan: aldagarritasuna aztertzen. Euskera 65(2). 625-657. https://doi.org/10.59866/eia.v2i65.40
Urreta, Irati. 2022. Euskararen ahoskera eta hizkera-mailak: Fonologia Naturaletik hurbilpen bat. In Alazne Arriortua, Aitor Lizardi, Sergio Monforte & Laura Vela-Plo (arg.), Kimu berriak Euskal Hizkuntzalaritzan, 11-31. Bilbo: UEU.
Urreta, Irati. 2025a. Euskararen ahoskera eta hizkera-mailak aztertzen. Gasteiz: EHUko doktoretza-tesia. http://hdl.handle.net/10810/76301
Urreta, Irati. 2025b. Hizkera-mailaren araberako ahoskera-aldakortasuna: euskara ikasteko modua aztergai. Fontes Linguae Vasconum 140. 451-478. https://doi.org/10.35462/flv140.8
Urreta, Irati. Inprimategian. Euskararen ahoskeraren estandarizazioa: aldakortasuna eta artifizialtasuna hiztunen artean. Euskera.
Veloso, João. 2019. Phonology and Writing: Can we look at written productions to “see the unseeable” in phonology?. Loquens 6(1). 1-12. https://doi.org/10.3989/ loquens.2019.059
Winters, Margaret E. 1985. Morphologization of a phonological process: A case-study from Old French. In Wolfgang U. Dressler & Livia Tonelli (arg.), Natural Phonology from Eisenstadt, 161-172. Padua: CLESP.
Wurzel, Wolfgang U. 1980. Ways of morphologizing phonological rules. In Jacek Fisiak (arg.), Historical Morphology, 443-462. Haga-Paris-New York: Mouton de Gruyter.
Zuazo, Koldo. 2014. Euskalkiak. Donostia: Elkar.

Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-LanEratorririkGabe 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago argitaratuta.
Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-LanEratorririkGabe 4.0 Nazioartekoa lizentzia baten mende dago.
https://orcid.org/0000-0002-3181-4969
