‘Gorputz otzanak’ ‘espazio besteetan’ Balet erromantikoaren arketipoen iraupena eta esanahi berria ikus-entzunezko lan garaikideetan
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Laburpena
Artikulu honen abiapuntua da ballet erromantikoaren emakume-arketipoen eraikuntza eta bilakaerari buruzko testuinguru-ikerketa, eta XIX. mendean balletok izan zuten oinarri ideologiko eta estetikoa aztertzen da horretarako. Diziplinarteko metodologia baten bidez, non bat egiten baitute analisi semiotiko eta ikonografikoak, gorputzaren teoria kritikoak, genero-azterketek eta etnografia bisualak, aztertzen da nola barneratu diren eta nola aldatu diren iruditeria kolektiboan tradizio eszenikoan sortutako eredu horiek, eta nola eragin dioten egungo kultura bisualari. Ikerketaren osagarri, bi film garaikide aztertzen dira: Las niñas de cristal (2022) eta Beltxarga beltza (Black swan, 2010). Film horietan, berridatzi egiten dira eta esanahi berriz hornitu balletetik jasotako arketipoak, eta tentsio berriak azaleratzen emakumeen diziplinaren, ekimenaren eta subjektibotasunaren inguruan. Hala, lanak begi kritikoz ikusten du imajinario horiek gaur egun ere oraindik bizirik jarraitzea, eta nabarmentzen du zenbaterainoko gaitasuna duten gorputzari, generoari eta botereari buruzko gaur egungo diskurtsoak interpelatzeko eta arazo gisa ikusteko ikus-entzunezko errepresentazioan, eta orobat agerian uzten du bizirik jarraitzen dutela egungo kultura bisualean.
Nola aipatu
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
BALET ERROMANTIKOA, ARKETIPOAK, HETEROTOPIA, BIOPOLITIKA, KULTURA BISUALA, LAS NIÑAS DE CRISTAL (FILMA, 2022), BLACK SWAN (FILMA, 2010)
Aronofsky, Darren. 2010. Black swan. Beverly Hills CA: Twentieth Century Fox Home Entertainment
Ayala Valenzuela, Ricardo A. & Tomás Fernando Koch Ewertz. 2024. «Enfrentar la etnografía: Afinando la construcción de significado a través de métodos visuales». Revista de Ciencias Sociales 37(54). https://doi.org/10.26489/rvs.v37i54.8
Banes, Sally & Noël Carroll. 1997. «Marriage and the inhuman: La sylphide’s narratives of domesticity and community». En Rethinking the sylph: New perspectives on the romantic ballet, ed. by Lynn Garafola, 91-106. Hanover NH: Wesleyan University
Baró González, Jana. 2018. «A glimpse of the spectral woman: Romantic ballet and the gothic». Anuari de Filologia: Literatures Contemporànies 8: 231-246. https://doi.org/10.1344/AFLC2018.8.12
Barrell, John. 1999. «The sublime, the beautiful and the picturesque». En A companion to Romanticism, ed. by Duncan Wu, 249-256. Oxford: Blackwell
Barthes, Roland. 1964. «Rhétorique de l’image». «Recherches sémiologiques», numéro thématique Communications 4: 40-51. https://doi.org/10.3406/comm.1964.1027
Botafogo, Ana & Suzana Braga. 1993. Na magia do palco. Río de Janeiro: Nova Fronteira
Bourdieu, Pierre. (1998) 2018. La dominación masculina. Traducción de Joaquín Jordá. Barcelona: Anagrama. https://goo.su/ZaYKN
Bruner, Jody. 1997. «Redeeming Giselle: Making a case for the ballet we love to hate». En Rethinking the sylph: New perspectives on the romantic ballet, ed. by Lynn Garafola, 107-120. Hanover NH: Wesleyan University
Cruz-Cámara, Nuria. 2004. «Matando al ‘ángel del hogar’ a principios del siglo XX: Las mujeres revolucionarias de Margarita Nelken y Federica Montseny». Letras Femeninas 30(2): 7-28. https://www.jstor.org/stable/23021561
De Lucas, Cristina. 2024. «Toward a narratology of western narrative theatre dance». Narrative 32(1): 101-123. https://doi.org/10.1353/nar.2024.a916607
Foucault, Michel. (1967) 1997. «Los espacios otros». Traducción de Luis Gayo Pérez Bueno. Astrágalo: Cultura de la Arquitectura y la Ciudad 7: 83-91. https://doi.org/10.12795/astragalo.1997.i07.08
Foucault, Michel. (1975) 2022. Vigilar y castigar: Nacimiento de la prisión. Traducción de Aurelio Garzón del Camino. Ciudad de México: Siglo XXI
Franko, Mark. 2006. «Dance and the political: States of exception». Dance Research Journal 38(1-2): 3-18. https://doi.org/10.1017/S0149767700007300
Fratini Serafide, Roberto. 2009. «Sueños de artista. El paradigma iconográfico de la bailarina romántica de las litografías del siglo XX». Estudis Escènics: Quaderns de l'Institut del Teatre 35: 357-391. https://n9.cl/zkvmr
Garafola, Lynn, ed. 1997. Rethinking the sylph: New perspectives on the romantic ballet. Hanover NH: Wesleyan University
Garafola, Lynn. 1985. «The travesty dancer in nineteenth-century ballet». Dance Research Journal 17(2): 35-40. https://doi.org/10.2307/1478078
González, Ignacio. 2023. «Bailarinas decimonónicas en llamas: Un ensayo sobre peligros reales e incineraciones metafóricas». Telondefondo: Revista de Teoría y Crítica Teatral 37. https://doi.org/10.34096/tdf.n37.12684
Guest, Ivor Forbes. (1980) 2008. The romantic ballet in Paris. London: Dance Books
Laver, James. (1988) 2019. Breve historia del traje y la moda. Apéndice y trad. de Enriqueta Albizua Haurte. Madrid: Cátedra
Linares, Jota [Javier Linares Moreno]. 2022. Las niñas de cristal. 138 min. Madrid: Las Niñas de Cristal
Marxen, Eva. 2014. «La etnografía desde el arte: Definiciones, bases teóricas y nuevos escenarios». Alteridades 19(37): 7–22. https://alteridades.izt.uam.mx/index.php/Alte/article/view/181
Matamoros, Elna. 2021. Dance and costumes: A history of dressing movement. Berlín: Alexander Verlag. https://goo.su/0Ds6C6V
Meglin, Joellen A. 1995. «Representations and realities: Analyzing gender symbols in the romantic ballet». Temple University thesis
Meglin, Joellen A. 1997. «Feminism or fetishism? La révolte des femmes and women’s liberation in France in the 1830s». En Rethinking the sylph: New perspectives on the romantic ballet, ed. by Lynn Garafola, 69-90. Hanover NH: Wesleyan University
Meisner, Nadine. 2019. Marius Petipa: The emperor's ballet master. New York: Oxford University. https://doi.org/10.1093/oso/9780190659295.001.0001
Morris, Geraldine. 2017. «Giselle and the gothic: Contesting the romantic idealisation of the woman». En Rethinking dance history, edited by Larraine Nicholas & Geraldine Morris. London: Routledge Taylor & Francis Group. https://doi.org/10.4324/9781315544854-21
Pena González, Pablo. 2000. «La bailarina: Ideal femenino romántico». Cairon 6: 57-70. https://goo.su/19mFyKq
Pena González, Pablo. 2002. «Dandismo y juventud». Reis 98: 107-121. https://doi.org/10.2307/40184440
Strickland, Agnes. 1840. Queen Victoria from her birth to her bridal: In two volumes. London: Henry Colburn

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Aitortu-PartekatuBerdin 4.0 Nazioartekoa (CC BY-SA 4.0)
Honakoak egin ditzakezu:
- Partekatu — partekatu, kopiatu eta birbanatu edozein bitarteko edo formatutan
- Moldatu — nahasi, eraldatu eta horretan oinarrituz sortu
- edozein xedetarako, baita merkataritza-xedeetarako ere.
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.eu
http://orcid.org/0000-0003-0240-9822